In 2010

Juni



Met 'power houses' en 'hydrocars' ontdekken leerlingen nieuwe energietechnieken

De voorraad fossiele brandstof raakt op. Bovendien komen bij het verbranden van olie, gas en steenkool milieuverontreinigende stoffen en het broeikasgas CO₂ vrij. Leerlingen van scholengemeenschap Calvijn Groene Hart leren hoe je op een duurzame(re) manier energie kunt opwekken.

Door Isolde van Overbeek

Bart Jonkman geeft les over techniek op het Calvijn Groene Hart in Barendrecht. Voor een speciaal project over duurzame en schone energie heeft de SMD energiehuisjes en waterstofautootjes aangeleverd. Bart Jonkman maakte er een lesbrief bij. Tijdens Jonkmans lessen zetten vwo-brugklassers de modelauto en het modelhuis in elkaar. Vervolgens zien ze hoe water wordt omgezet in de energiedrager waterstof en hoe elektriciteit wordt opgewekt met behulp van zonnepanelen.

De waterstofauto bevat twee tankjes. Nadat de leerlingen die met water hebben gevuld, splitsen watermoleculen door elektrolyse in zuurstof- en waterstofmoleculen. De hiervoor benodigde energie wordt opgewekt met een zonnepaneeltje op de ‘hydrocar’. Wanneer de zuurstof en waterstof weer bij elkaar worden gevoegd, ontstaan water en elektriciteit. Dit is het principe van de brandstofcel. De leerlingen reageren met verbazing als de hydrocar gaat rijden en de zwaailichtjes gaan branden.

Net als de waterstofauto is het energiehuis een bouwmodel. De leerlingen kunnen dit ‘power house’ of solarhuis uitrusten met zonnepanelen, een zonthermische installatie met miniboiler, een windmolen en een broeikas.
Met eigen ogen kunnen zij zien hoe de zon energie opwekt.
Op het schoolplein experimenteren de vwo-scholieren ook met een zogenaamde solar cooker, oftewel zonneoven. De temperatuur kan in een paar minuten oplopen tot 30 graden Celsius! Op deze energiezuinige manier kunnen de leerlingen eventueel hun eigen brood bakken of rijst koken. Wellicht een idee voor een duurzame kookles?

Docent Bart Jonkman geeft de bijzondere technieklessen op het Calvijn Groene Hart in Barendrecht.
Tot de zomer zijn er vier lessen, na de zomervakantie volgen de laatste twee lessen met power houses en hydrocars.

Meer informatie is te verkrijgen bij de Stichting Milieu Dichterbij (SMD) en Lily Venema, projectleider, 010 – 477 18 74, 06 – 11 27 41 34.


   Bodem- en waterdieren determineren bij de SMD-kraam

Buitenspeeldag Barendrecht

Door Isolde van Overbeek

“Ieks! Wat is dat?” Griezelend, maar toch ook wel weer nieuwsgierig kwamen tientallen kinderen bij de kraam van de SMD kijken. Daar stonden allerlei bakken met bodemdieren en waterdieren erin. Met behulp van een kaart waarop verschillende vragen stonden (‘Heeft het dier poten?’), konden de kinderen de naam van een dier achterhalen.

Gemeente Barendrecht deed op woensdag 2 juni voor de tweede keer mee aan de landelijke Buitenspeeldag. Op het plein voor het stadhuis konden kinderen onder andere komen knutselen bij de kraam van Scrap, voetballen in een pannakooi, meedoen aan dansdemonstraties en poffertjes eten. Met de ‘dierenkraam’ bracht de SMD natuur en milieu onder de aandacht.

De 8-jarige Eva was niet weg te slaan bij de geelgerande watertorren, libellenlarven en pissebedden. Ze vulde verschillende formulieren met vragen in. Een ander meisje schreef bij de vraag ‘Zijn er bijzonderheden?’ op dat àlle dieren bijzonder zijn. Allebei hoopten ze om één van de twee woudlopersetjes te winnen waarop de deelnemers kans maakten als ze hun vragenlijst invulden en inleverden. Tessa en Lisa zijn uiteindelijk de geluksvogels die de prijs krijgen.

April


   Twee jonge adviseurs

Jonge adviseurs ontwerpen duurzaam bedrijventerrein
‘De Planoloog’ in de Hoeksche Waard

Door Isolde van Overbeek

De jonge adviseurs zien er op hun paasbest uit: keurig in pak gestoken en met een net overhemd aan. Zo’n honderd scholieren zijn op maandag 26 april bijeengekomen in het duurzame Rabobankgebouw te Heinenoord voor de afsluiting van het educatieproject ‘De Planoloog’. Op deze middag presenteren vwo-leerlingen hun ontwerpen voor een duurzame inrichting van een nieuw bedrijventerrein in de Hoeksche Waard. Vmbo-scholieren hebben de door hen opgedane kennis en ervaring op posters uitgebeeld.

In de zaal luisteren wethouders, raadsleden, beleidsmedewerkers en directeuren aandachtig naar de jongeren. Vmbo-leerlingen van regionale scholengemeenschap Hoeksche Waard in Oud-Beijerland volgden een intensief programma in vier dagen tijd. Lily Venema, projectleider van ‘De Planoloog’, legde hen het abstracte begrip ‘duurzaamheid’ uit door na te gaan wat er allemaal nodig is voor de fabricage van een colablikje. Daarnaast brachten de scholieren een bezoek aan een architectenbureau, een installatiebedrijf en het Hoekschewaards Landschap. Met name de bedrijfsbezoeken waren een succes, vertelt een docente.

“Jullie zijn een hele week aan de slag geweest met het milieu?” vraagt dagvoorzitter Mark de Koning aan een vmbo-scholiere. “Ja, dat klopt”, zegt het meisje. De Koning wil graag van haar weten wat zij daarvan heeft opgestoken. “Hoe duurzaamheid is en wat je het best kan doen. Dat je ’s avonds de verwarming wat lager zet en minder lang doucht.” Een docente vertelt dat ze het heel bijzonder vond om met RSG Hoeksche Waard aan het project ‘De Planoloog’ mee te doen. Alles wat de scholieren hebben opgestoken, hebben zij op posters uitgebeeld. Ook zijn zij de hele week gevolgd met foto- en filmcamera. Hiervan is een aansprekend filmpje gemaakt dat deze middag wordt vertoond.

De leerlingen van de bovenbouw van de christelijke scholengemeenschap Willem van Oranje uit Oud-Beijerland richtten drie ‘adviesbureaus’ op. Tijdens de lessen Algemene Natuurwetenschappen zijn zij bijna drie maanden in de weer geweest met ‘De Planoloog’. Onder leiding van Lily Venema dachten de scholieren na over zaken als vervoer, duurzame bouw, het opwekken van duurzame energie, schone technologische toepassingen en het verminderen van de CO₂-uitstoot. Ook hebben de leerlingen bedrijven bezocht. Deskundigen steunden hen bij de uitvoering van het project.

‘DUON adviseurs’ bijt het spits af. Zelfverzekerd stelt Gert Jan Boer het bureau aan het publiek voor: “Ons adviesbureau gaat u helpen bij het ontwerpen van een goed, slim en duurzaam bedrijventerrein. Het hoofddoel is het tegengaan van de opwarming van de aarde. Bij het bureau werken twintig mensen die allemaal in een ander onderwerp zijn gespecialiseerd.” Voor het bedrijventerrein zoomt DUON adviseurs in op vier thema’s: logistiek, veiligheid, energie en architectuur.

De adviseurs van PAHW – Planologisch Adviesbureau Hoeksche Waard – delen voorafgaand aan hun presentatie flyers en een professioneel uitziend rapport uit van hun bedrijf. PAHW geeft advies ‘met een oogje op de natuur’, vertellen Nick van den Boogaard en Frank Smitshoek. Ook is het bureau ‘duurzaam tot in details’. “Wij willen nog een stapje verder”, zegt Kirsten. “In plaats van ons te beperken tot duurzaam bouwen, streven we het liefst naar ecologisch bouwen.” Heggen en windsingels zorgen voor de opvang van fijn stof en zijn goed voor de biodiversiteit.

‘Informeren, participeren, adviseren’: dat is de slogan van het derde adviesbureau, ‘Proprius’. “Ons kenmerk is het advies op maat”, laat directrice Anne de toehoorders weten. Vandaar de naam ‘Proprius’, het Latijnse woord voor ‘kenmerkend’. “Het doel is om de CO₂-uitstoot omlaag te krijgen met duurzame, creatieve oplossingen”, vervolgt Anne. Vijf werkgroepen hebben zich gebogen over de onderwerpen Hoekschewaards Landschap, buitenruimte, transport en logistiek, binnenruimte en duurzame energie.

De volwassenen zijn diep onder de indruk van de professionele presentaties en de goede samenwerking van de jongeren: zij wisselden elkaar af als een ander thema aan bod kwam. De directeur van het bedrijvenpark Hoeksche Waard is bijzonder tevreden. “De adviesbureaus hebben hun marketing goed op orde en ze besteden veel aandacht aan bewustwording”, complimenteert Marco van Lente. “Ik heb een veelheid aan inhoudelijke en creatieve, uitvoerbare ideeën gehoord. De leerlingen hebben zich goed ingelezen in de materie. Heel veel dank daarvoor.”

Gaby Flath (IVN) nodigt tot slot de leerlingen uit voor deelname aan het jongerendebat op 26 mei in het Provinciehuis. De dag is bedoeld als een afsluitende manifestatie voor scholieren die het afgelopen schooljaar meededen aan projecten voor ‘Scholen voor Duurzaamheid’.

De leerlingen die de smaak te pakken hebben gekregen als medewerker bij een duurzaam adviesbureau kunnen hun rol nog even behouden. Directrice Anne van Adviesbureau Proprius heeft in ieder geval alvast visitekaartjes voor zichzelf en haar medewerkers laten drukken.

‘De Planoloog’ is een onderdeel van het landelijke onderwijsprogramma Scholen voor Duurzaamheid voor het voortgezet onderwijs. Het programma is ontwikkeld door het IVN in samenwerking met het Bureau voor Educatief Ontwerpen. Jongeren worden actief betrokken bij concrete en actuele maatschappelijke vraagstukken op het gebied van duurzaamheid in hun eigen omgeving. Leerlingen zoeken samen met deskundigen naar oplossingen. Het programma kent verschillende onderdelen, zoals waterbeheer, ruimtelijke ordening, klimaat, energie, duurzaam ondernemen, afval, duurzaam bouwen, luchtkwaliteit, mobiliteit en bodembeheer. Lily Venema (SMD) heeft het project 'De Planoloog', een module die zich toespitst op duurzame gebiedsinrichting, speciaal voor de Hoeksche Waard en het vmbo aangepast.


  Een werknemer van InterGen vertelt over energie

Eerste energieles in Bernisse

Door Isolde van Overbeek

De primeur was voor basisschool De Vliegerdt in Abbenbroek: de allereerste energieles van de SMD werd hier op donderdag 15 april gegeven. Samen met energiebedrijf InterGen verzorgt de SMD in april en mei 2010 acht energielessen op basisscholen in de gemeente Bernisse. Een gastdocent van de SMD en een medewerker van InterGen vertellen aan kinderen uit groep 5 en 6 wat elektriciteit is, waar het vandaan komt, wat duurzame energie is en hoe iedereen energie kan besparen.

Het energiebedrijf InterGen wekt elektriciteit op met behulp van gas. Hoe dat in z’n werk gaat, zien de kinderen in een korte film. Tijdens de les voeren de leerlingen ook proefjes uit, waardoor het duidelijker voor hen wordt wat energie en elektriciteit zijn. Ze maken bijvoorbeeld een stroomkring en zien hoe stromend water een energiebron kan zijn. De SMD en InterGen dragen zo veel mogelijk ideeën aan in de les, zodat de kinderen daarna aan de slag kunnen met een bijzondere opdracht: het maken van een duurzame stad met materialen die ze van thuis hebben meegenomen. De bedoeling is dat per school één inzending gaat meedingen naar een prijs. Een jury, bestaande uit medewerkers van InterGen en bestuurders van de gemeente Bernisse,  beoordeelt de ontwerpen op idee, vormgeving en presentatie. Er zijn drie geldbedragen te winnen. Tijdens de afsluitende bijeenkomst eind juni op het gemeentehuis wordt de winnende school bekengemaakt en vindt ook de prijsuitreiking plaats.

InterGen bouwt momenteel een verdeelstation in de gemeente Bernisse. Het bedrijf wil graag dat scholen en burgers kennismaken met het bedrijf en bieden daarom financiële ondersteuning aan projecten op het gebied van energie

Februari

De eeuw van de olie
Onder de noemer ‘T(e)huis in energie - de eeuw van de olie’ heeft de SMD in februari en maart het Reine Lucht-project uitgevoerd in vier zorginstellingen van stichting Humanitas. Het project, dat als proef is uitgevoerd, legt een relatie tussen energiegebruik en luchtkwaliteit. Als gevolg van de industriële productie en de welvaart is het energieverbruik in de afgelopen decennia exponentieel toegenomen. De wereldwijde energievoorziening is voor het grootste deel op fossiele brandstoffen gebaseerd. Dit heeft diverse nadelige gevolgen voor het klimaat en de luchtkwaliteit. De projectleider van de SMD gaf informatie over deze onderwerpen aan de hand van een powerpointpresentatie. Daarna discussieerden de personeelsleden en de bewoners van de zorginstellingen en andere belangstellenden over hoe er energie bespaard kan worden in het gebouw. Leden van de technische dienst hadden lijsten met vragen over energiebesparende maatregelen ingevuld. Het doel van het project is om het milieubewustzijn van bewoners en personeel te vergroten en zorginstellingen te attenderen op nut en noodzaak van het nemen van energiebesparende maatregelen.

In november 2009 verscheen een rapport van de milieudienst Rijnmond DCMR over het energieverbruik in zorginstellingen. Voor het onderzoek werden 133 instellingen doorgelicht. Slechts acht procent heeft haar energiebeheer op orde. Veel eenvoudig te nemen maatregelen zijn niet getroffen.  De DCMR is van mening dat veel zorginstellingen met besparingsmaatregelen aan de slag moeten en kunnen.

De uitvoering van het proefproject is gesubsidieerd door de Stadsregio Rotterdam

Januari

Reine Lucht
Op aanvraag van het Libanon Lyceum in Rotterdam gaf SMD begin januari twee gastlessen over de thema’s luchtkwaliteit en energie. De leerlingen bedachten allerlei oplossingen voor het verbeteren van de luchtkwaliteit en het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen. De ervaring die zij tijdens deze brainstormsessie opdeden, verwerkten zij in een persbericht en schilderij. Aan het eind van de dag presenteerden de teams hun creatieve ideeën en kunstwerken aan elkaar en aan genodigden. Het schilderij met de meest vindingrijke oplossing  werd uitgereikt aan Eugène van den Hemel, GroenLinksfractievoorzitter in de deelgemeente Kralingen-Crooswijk.

Doel van het project Reine Lucht is het informeren van burgers en jongeren over de stand van zaken rond de luchtkwaliteit. Voor het voortgezet onderwijs biedt SMD een dagactiviteit aan.  Na een presentatie over luchtverontreiniging en energie beantwoorden de scholieren verschillende vragen over het onderwerp. Vervolgens bedenken ze in verschillende teams een plan of product waarmee de luchtkwaliteit verbeterd kan worden.

Het project Reine Lucht is in 2005-2006 met subsidie van de Stadsregio Rotterdam ontwikkeld. Het is uitgevoerd op meerdere scholen voor het Voortgezet Onderwijs

Sarah’s wereld
SMD heeft in januari gastlessen over Sarah’s Wereld verzorgd op basisschool Het Kompas in Barendrecht. Met dit project leren kinderen van de groepen 7 en 8 spelenderwijs hoe de wereld voor iedereen leefbaar en mooi gehouden kan worden.

Sarah’s Wereld is een fantasierijk en educatief spel over duurzaam leven voor leerlingen uit groep 7 en 8. De 11-jarige Sarah schrijft kinderen brieven over haar ervaringen. Via deze brieven vernemen de kinderen hoe het is gesteld met de natuur en het milieu op aarde. Door de keuzes en dilemma’s die Sarah tijdens haar ontdekkingsreis tegenkomt, gaan de leerlingen nadenken over hun leefomgeving, eigen handelen en verantwoordelijkheid. In Sarah’s koffer zitten allerlei verrassingen, zoals knuffeldieren. De kinderen zoeken zelf uit welk voedsel de verschillende dieren - bijvoorbeeld een schildpad, egel en olifant - eten, waar ze wonen en op welke manier ze bedreigd worden. De leerlingen leren spelenderwijs wat ze zelf kunnen doen om bewuster met milieu en natuur om te gaan en duurzaam te handelen. De kern van het verhaal is dat achter elk product een onzichtbare ‘ecologische rugzak’ schuilgaat. De ecologische rugzak is een (onzichtbare) maat voor natuurverbruik, oftewel voor alle grondstoffen die nodig zijn voor productie, transport, gebruik en afbraak van diverse consumptieartikelen.

Sarah’s Wereld maakt deel uit van het educatieve programma van de gemeente Barendrecht. Op aanvraag van de gemeente voert SMD dit project uit op een aantal basisscholen in Barendrecht.


In 2009 De primeur was voor basisschool De Vliegerdt in Abbenbroek: de allereerste energieles van de SMD werd hier op donderdag 15 april gegeven. Samen met energiebedrijf InterGen verzorgt de SMD in april en mei 2010 acht energielessen op basisscholen in de gemeente Bernisse. Een gastdocent van de SMD en een medewerker van InterGen vertellen aan kinderen uit groep 5 en 6 wat elektriciteit is, waar het vandaan komt, wat duurzame energie is en hoe iedereen energie kan besparen.

November

Op woensdag 11 november is het project Sarah's Wereld gestart in de gemeente Pijnacker Nootdorp. In samenwerking met de Papaver in Delft wordt in acht groepen op verschillende basisscholen dit project aangeboden. Het project wordt gefinancierd door Fonds 1818 en Rabobank Zuid-Holland Midden.

Oktober

Op woensdag 7 oktober is het project Sarah's Wereld in de gemeente Midden-Delfland samen met de wethouder van Milieu afgesloten. Onder het mom van 'de grondstoffen liggen op straat' werd gedurende de ochtend een competitie gestart: wie haalt de meeste kilo's zwerfafval op? Het winnende groepje werd getrakteerd op een 'blik' snoep. 

In oktober verhuisde de afvaltentoonstelling van de SMD van Weert naar Almere. De afvaltentoonstelling heeft drie maanden in het NME centrum van Weert gehangen om vervolgens door te reizen naar een basisschool in Almere waar de tentoonstelling een bijdrage kon leveren aan een afvalproject.

September

Op maandag 21 september is het NME-programma dat is opgezet voor de gemeente Barendrecht op basisschool de Vrijenburg gestart.

Op zondag 20 september is de 2de klimaatmarkt gehouden in Hellevoetsluis. De SMD is gevraagd deze markt mede te organiseren. Tal van duurzame oplossingen rond mobiliteit, energie en voedsel werden getoond. De NUNA 3 en de electrische Lotus Elise waren de kopstukken van de markt.  

Augustus

Op zaterdag 29 augustus organiseerde de SMD een duurzame markt tijdens Brielle Bruist. Tal van duurzame producten werden getoond en konden worden gekocht. De markt werd op originele wijze geopend door de burgemeester van Brielle. Zij nam plaats achter het stuur van een electrische Lotus Elise. 

Juni

Op woensdag 10 juni heeft de SMD tijdens de Nationale Straatspeeldag een bodem- en waterdierenonderzoek gedaan in de gemeente Barendrecht. Kinderen konden water- en bodemdieren determineren en beschrijven en dongen zo mee voor een prijs. Op het plein voor het gemeentehuis van Barendrecht waren tal van (kinder)activiteiten georganiseerd. De natuuractiviteit van de SMD trok veel belangstelling.

Op vrijdag 5 juni werd in Albrandswaard het project Sarah's Wereld afgesloten op basisschool Valckesteyn met twee groepen 8 die eerder al hadden deelgenomen aan het project. Wethouder van Praag heeft vragen beantwoord van leerlingen over de duurzaamheid van de gemeente Albrandswaard. Hierna heeft er een opruimactie in de omgeving van de school plaatsgevonden waarbij de gedachte was dat de grondstoffen voor nieuwe producten gewoon op straat rondslingeren en wanneer deze weer in het afvalproces worden teruggebracht, er minder stoffen uit de natuur gehaald hoeven te worden. 

Mei

Op zaterdag 16 mei opende de SMD samen met het Wereld Natuur Fonds de Week van de Zee op het strand van Rockanje in Westvoorne (1ste slag). Het thema dit jaar was 'Goede Vis'. Wethouder Geers ontving hoog bezoek uit de zee. Neptunus vroeg aandacht voor de overbevissing en de vervuiling van zijn zee. Hierna zijn een aantal doorlopende (kinder) activiteiten op het strand georganiseerd. 

April

Het project Duurzame Haven (onderdeel van Scholen voor Duurzaamheid) is op 23 april in Rotterdam afgesloten. De SMD werkte in dit project samen met het IVN en de Dienst Sport en Recreatie van Rotterdam in opdracht van het  Havenbedrijf / EIC. De SMD begeleidde zes scholen tijdens dit project. Ongeveer 200 leerlingen van het VO hebben hun duurzame oplossingen gepresenteerd aan het Havenbedrijf, (regio)bestuurders en het bedrijfleven.

Op 21 april ging het project 'Thuis in duurzaamheid' van start dat grotendeels wordt gefinancierd door Lokale Agenda 21 (DCMR). Via de ingang eten zijn duurzaamheidsprincipes aan de allochtone doelgroep inzichtelijk gemaakt. De SMD werkt in dit project samen met Sevim Zor (Koken voor morgen). Sevim Zor heeft een concept ontwikkeld om de bewustwording van duurzaam eten te bevorderen. 

Maart

In de week van Nederland Schoon (16 t/m 21 maart) heeft de SMD afvallessen uitgevoerd voor het samenwerkingsverband VPR. Ongeveer 300 kinderen van de groepen 3 en 4 kregen een les over zwerfafval en zijn ook zwerfafval gaan opruimen. De aftrap in Rozenburg gebeurde op maandag 16 maart door de wethouder van Milieu ,mevrouw van der Meer, op basisschool de Rozenhorst.

Op 10 maart ging het project Sarah's Wereld van start in de gemeente Midden-Delfland. Een veertiental groepen 7 en 8 nemen deel aan het project. Het project wordt in juni afgesloten in een bijeenkomst met het gemeentebestuur. Basisscholen in Midden-Delfland willen deze bijeenkomst aangrijpen voor een signaal richting gemeente dat een eigen NME-voorziening in de gemeente zeer gewenst is. Het project wordt gefinancierd door Fonds 1818, Rabobank Delflanden en de gemeente Midden-Delfland. 

Februari

Op 13 februari was het warme truiendag. De SMD verzorgde een projectdag in Geervliet op basisschool Markenburg. Wethouder Trouwborst van Milieu van de gemeente Bernisse heeft tijdens deze dag een bezoek gebracht aan de school om vragen van kinderen over het klimaat en klimaatverandering te beantwoorden. De module Sarah en de winkel was onderdeel van deze dag. Kinderen zijn in een winkel producten gaan bekijken op natuurverbruik (waar komen producten vandaan, hoe zijn ze gemaakt en hoe worden ze verpakt?)

Op 9 februari is de eerste uitvoering van het project Sarah's Wereld in Maassluis uitgevoerd. Een elftal uitvoeringen staat gepland op Maassluisse basisscholen. De SMD werkt hierin samen met het NME centrum 'het Oranjetipje' in Maassluis. De uitvoeringen worden mogelijk gemaakt door de gemeente Maassluis, Fonds Schiedam-Vlaardingen en de Stadsregio. 

Op 9 februari is het project Geluid op het Penta College in Rozenburg van start gegaan met een gastles van de SMD. De school gaat gedurende zes weken aan de slag met dit project. 

In februari heeft de SMD de gemeente Barendrecht bezocht om te bekijken hoe en of de SMD een bijdrage kan leveren aan de lokale invulling van NME activiteiten. De mogelijkheden voor het bouwen van een Earthship worden in maart besproken

Januari   

De SMD heeft in januari gesproken met de gemeente Midden-Delfland en de gemeente Hellevoetsluis over het idee van het bouwen van een 'earthship'. De SMD wil dit gebouw gebruiken als uitvalsbasis voor lokale en regionale natuur- en milieu educatie.  

Het project Duurzame Haven (onderdeel van Scholen voor Duurzaamheid) is in januari opgestart. De SMD werkt in dit project samen met het IVN en de Dienst Sport en Recreatie van Rotterdam in opdracht van het  Havenbedrijf / EIC. Eind april zal dit project worden afgerond met een slotmanifestatie. De SMD begeleidt zes scholen tijdens dit project.

Op 5 en 6 januari heeft de SMD samen met de Stichting Rotterdamse AvondSchool (STRAS) een project uitgevoerd op het Libanon lyceum in Rotterdam. Het project maakte een verbinding tussen milieu, kunst en integratie van mensen met een verstandelijke beperking. Leerlingen van het Libanon lyceum hebben samen met leerlingen van de Hoge Brug (ZMLK) van afval kunst gemaakt. De ROTEB, Rubbish design en studenten van de Willem de Koning (kunst) Academie zorgden voor afvalmaterialen en begeleiding bij de kunstopdracht.